Birinin doğum günü heyecanını, ilk kez yurt dışına çıkışını, yeni bir işe başlamanın verdiği mutluluğu küçümseyen insanlara rastlamışsınızdır. “Ne var bunda?”, “Bu kadar abartacak ne yaptı ki?” gibi cümleler, çoğu zaman kişinin yaşadığı anı değersizleştirmekten başka bir işe yaramaz. Oysa herkes aynı hayat koşulları içinde büyümez, aynı imkanlara sahip olmaz.
Ekonomik ve Eğitimsel Fırsat Eşitsizliği
Bir insanın hayatındaki ilklerin ne kadar büyük veya küçük olduğunu belirleyen en önemli etkenlerden biri ekonomik durumdur. Ülkelerin ekonomik yapısı, bireylerin eğitimine ve sosyal fırsatlarına doğrudan etki eder. Gelişmiş ülkelerde çocuklar erken yaşta farklı kültürleri tanıma şansı bulurken, gelişmekte olan ülkelerde pek çok kişi temel ihtiyaçlarını karşılamaya çalışır. Birinin “ilk tatili” belki ailesinin ekonomik durumunun düzelmesiyle mümkün olmuştur. Bir başkası ilk kez doğum günü pastası üflüyorsa, belki çocukluğu boyunca böyle bir kutlamaya hiç imkan bulamamıştır.
Eğitim seviyesi de fırsat eşitliği açısından belirleyicidir. Eğitim, bireyin hayata bakış açısını genişletirken, ekonomik refahın kapılarını da aralar. Ancak her birey iyi bir eğitim alma şansına sahip değildir. Kimi insanlar çok küçük yaşlardan itibaren çalışmak zorunda kalırken, kimileri rahat bir eğitim süreci geçirir. Bu farklılıklar, bireylerin hayallerini ve deneyimlerini şekillendirir.
Psikolojik Etkiler ve Toplumun Tavrı
Psikolojik olarak, bir insanın yaşadığı mutluluğun küçümsenmesi travmatik olabilir. Çocukken ailesinden sevgi ve takdir görmemiş bir birey, yetişkin olduğunda kazandığı küçük başarıları bile coşkuyla kutlamak isteyebilir. Ancak çevresinden gelen alaycı tepkiler, bu sevinci kursağında bırakır. Mutluluk paylaşıldıkça büyür; ancak küçümsendiğinde yerini güvensizliğe, hatta özgüven eksikliğine bırakabilir.
Toplum olarak başkalarının mutluluğuna saygı duymayı öğrenmeliyiz. Birinin heyecanı bize fazla geliyorsa, görmezden gelebiliriz. Ancak onun sevincini küçümsemek, alay konusu yapmak doğru değil. Hepimiz bu hayatı bir kez yaşıyoruz. Bırakalım herkes kendi ilklerini, kendi heyecanlarını doya doya yaşasın. Çünkü bir başkasının “basit” gördüğü şey, belki de onun hayatında uzun zamandır beklediği en özel andır.
Ayşegül Satıcı 