Kaygı, çoğumuzun hayatında uzun süredir var olan bir duygu. Benim gibi pek çok insan, yıllardır kaygılarını yönetmeyi ve onlarla baş etmeyi öğrenmeye çalışıyor. Çoğu zaman “Keşke daha az kaygılı olsam” ya da “Biraz daha gamsız olsaydım hayat daha mı kolay olurdu?” diye düşünüyoruz. Hatta zihnimde sık sık şu soru dolaşıyor: Kaygısız biri olsaydım hayatım gerçekten daha mı iyi olurdu?
Psikolojiye baktığımızda kaygının aslında tamamen “bozuk” ya da “zararlı” bir duygu olmadığını görüyoruz. Kaygı, beynin bizi tehlikeye ya da önem verdiğimiz bir duruma karşı uyarmak için kullandığı doğal bir mekanizma. Yani temel işlevi korumak. Sorun çoğu zaman kaygının varlığı değil, dozu ve onu nasıl yorumladığımız.
Son zamanlarda, kaygıyı az da olsa yönetebildiğimi fark ettiğim bir dönemdeyim. Bu farkındalık bana şunu gösterdi: Kaygı doğru seviyedeyken insanın performansını artırabiliyor. Psikolojide bunun karşılığı var; çok düşük kaygı motivasyonu düşürürken, aşırı kaygı performansı bloke edebiliyor. Ama orta düzeyde bir kaygı, insanı harekete geçiren güçlü bir itici olabiliyor.
Bir şeyi kaybetme ihtimaline dair hissedilen hafif kaygı yüksek dozda değil, bende daha üretken, daha yaratıcı ve daha ısrarlı olma hali yarattı. Çünkü kaygı bana şunu fısıldıyordu: “Bu senin için önemli.” Ve önemli olan şeyler için insan doğal olarak daha fazla çaba gösteriyor.
Bu noktada, sıkça duyduğumuz bir cümle daha anlam kazanıyor: “Para mutluluk getirmiyor.” Çok zengin insanların bile boşluk, anlamsızlık ya da depresyon yaşayabilmesinin sebeplerinden biri belki de bu. Kaygının tamamen yok olduğu, hedeflerin silikleştiği bir hayat; dışarıdan konforlu görünse bile içeride bir boşluk hissi yaratabiliyor. Çünkü insanın ruhsal olarak canlı kalabilmesi için hedeflere, anlam arayışına ve evet… bir miktar kaygıya ihtiyacı var.
Hedef varsa, kaygı da geliyor. Asıl mesele, bu kaygının bizi yönetmesi değil; bizim onu yönetebilmemiz. Yönetilebilir seviyedeki kaygı, kişiyi felç etmez; aksine yön verir, odak sağlar ve gelişimi destekler.
Ben kendi hayatımda şunu keşfettim: Kaygı tamamen yok edilmesi gereken bir düşman değil. Doğru ilişki kurulduğunda, insanın potansiyelini açığa çıkaran bir rehber bile olabiliyor.
Belki mesele kaygısız olmak değil.
Belki mesele, kaygıyı bastırmadan ama ona teslim de olmadan, onunla birlikte yürümeyi öğrenmek.
Ayşegül Satıcı 